Nema Oranı Nasıl Hesaplanır?

OYAK, üyelerden kesilen aidatlarını farklı alanlara yaptığı yatırımlarda değerlendirmektedir. OYAK, üyelerine sürdürülebilir en yüksek nemayı ve en iyi hizmeti sağlamaya ve bu alanda sürekliliği koruyabilmeye yönelik ana hedefi doğrultusunda, varlıklarını korumak ve arttırmak için gelir amaçlı yatırımlar gerçekleştirmekte ve sosyal amaçlı (Borç Verme Hizmetleri ve Konut Edindirme Hizmetleri) hizmetler sunmaktadır. Şirket faaliyetleri, fon yönetimi ve gayrimenkul faaliyetleri alanlarında çeşitlendirilmiş yatırımlar, OYAK’ın güçlü yapısını pekiştirerek üyelerine sunulan nema oranının oluşumuna doğrudan katkıda bulunmaktadır.

Her yıl sonunda hesaplanan OYAK’ın net varlık tutarı Genel Kurul kararı ile o yılın toplam üye birikimine eşitlenmektedir. Toplam üye birikimi ise toplam üye rezervi olarak ifade edilmektedir.

Nema oranının hesaplanmasına ilişkin temel kavramlar aşağıda özet olarak açıklanmıştır:

Toplam Dağıtıma Esas Kaynak: OYAK’ın net varlıklarında ilgili yıl içerisinde gerçekleşen net artışı ifade etmektedir. OYAK net varlıklarında yıl içerisinde sağlanan artış tutarı Genel Kurul kararı ile üye birikimlerine eklenmektedir yani net varlıklardaki artış üye birikimlerindeki artışa eşitlenmektedir. Özetle net varlıklardaki artış üç temel yatırım alanından sağlanmaktadır. Bunlardan ilki; OYAK’ın sahip olduğu nakit ve nakit benzeri parasal varlıkların finansal piyasalarda değerlendirilmesi ile elde edilen getirilerin bulunduğu “Fon yönetimi” alanıdır. Diğer bir alan OYAK şirket yatırımlarının yer aldığı “Şirket faaliyetleri”dir. Sonuncusu ise gayrimenkul yatırımlarının yer aldığı “Gayrimenkul faaliyetleri” alanıdır.

Ortalama Rezerv: Nemanın hesaplanacağı ilgili yıldaki ortalama üye birikimini ifade etmektedir. Yıl içerisinde toplam üye birikimlerinde değişimler meydana gelmektedir. Örneğin muvazzaf üyelerimizin toplam birikimleri yıl içerisinde yapılan emeklilik yardımı, ölüm yardımı, maluliyet yardımı, aidat iadesi gibi ödemelerden kaynaklı olarak azalmakta ve muvazzaf üyelerden her ay alınan aidat girişleri sebebiyle de artmaktadır. Benzer şekilde Emekli Maaş Sistemi’ndeki emekli üyelerimizin toplam birikimleri (rezervleri) de emekli maaş ödemeleri, EMS’den çıkışlar (kendi isteği ya da ölüm nedeniyle) ve pay azaltımı gibi sebeplerden dolayı azalmakta, emekliliğine hak kazananan üyelerin EMS’ye aktardıkları tutar kadar da artmaktadır. Özetle yıl içerisinde toplam üye rezervinin yani toplam üye birikimlerinin tutarı her ay değişmektedir. Toplam birikimlerde meydana gelen değişimler sonucunda oluşan ortalama üye birikimi ortalama rezerv olarak ifade edilmektedir. Ayrıca Genel Kurul kararı ile üye birikimlerine OYAK net varlıklarının eklenmesi ile de toplam üye birikimi (rezervi) artmakta dolayısıyla bir sonraki yılın nema hesaplamasına konu edilecek sonraki yılın ortalama üye birikimi (ortalama rezerv) otomatikman artmaktadır. Diğer bir ifade ile her sene ortalama üye birikimi (ortalalama rezerv) giderek büyümektedir.

Nema Oranı: OYAK’ın sahip olduğu net varlıklarda ilgili yıl içerisinde gerçekleşen artış tutarının o yılki ortalama üye birikimine yani ortalama rezerve oranlanmasıyla hesaplanan getiri oranıdır. Özetle nema oranı, üye birikimlerinde sağlanan yıllık artış oranını ifade etmektedir.

2020-2024 yılları arasında gerçekleşen toplam dağıtıma esas kaynak, ortalama rezerv, nema oranı ve 1 puan nema artışı için gerekli olan net varlık artış tutarları Milyon TL olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Nema oranı ve dağıtıma esas kaynağın oluşumunu 2024 yılı nema oranı üzerinden analiz etmek gerekirse: 2024 yılı içerisinde OYAK üyelerinin ortalama üye birikimleri (ortalama rezerv) 329,349,742,526 TL olarak hesaplanmıştır. 2024 yıl sonu itibarıyla OYAK’ın net varlıklarında 182,010,484,844 TL tutarında artış gerçekleşmiştir. 2025 yılı içerisinde gerçekleştirilen OYAK Genel Kurulu’nda alınan karar ile 2024 yılında OYAK’ın net varlıklarındaki artış tutarı üye birikimlerine eklenmiş ve üye birikimlerinde %55.2 oranında artış gerçekleşmiştir. Aşağıdaki tabloda 2024 yılı nema oranının ve dağıtıma esas kaynağın özet kırılımı yer almaktadır. Buna göre, OYAK net varlıklarında meydana gelen %55.2’lik artışta OYAK ve OYAK şirketlerinin özkaynaklarında meydana gelen enflasyon muhasebesi uygulaması sonucunda gerçekleşen muhasebesel artışlar, benzer şekilde kur değişimlerinden kaynaklı muhasebesel özkaynak artışları, gayrimenkul değerlemeleri sonucunda elde edilen değer artışları ve OYAK şirketlerinin dönem kar/zararları etkili olmuştur.

Bununla beraber her geçen yıl OYAK net varlıklarındaki artışların üye birikimlerine eklenmesi ile üye birikimlerinin yani toplam rezervin arttığını, dolayısıyla da ortalama üye birikimlerinin yani ortalama üye rezervinin büyüdüğünü ifade etmiştik. Bunun sonucu olarak da üye birikimlerinde her yıl aynı oranda artış sağlamak giderek zorlaşmaktadır. Diğer bir deyişle üye birikimlerinde bir önceki yıl ile aynı oranda artış sağlamak için OYAK net varlıklarında her yıl çok daha fazla büyüme sağlamak gerekmektedir yani her yıl 1 puan nema için gerekli olan net varlık artış tutarı büyümektedir. Dünya genelinde OYAK benzeri emeklilik fonları ağırlıklı olarak likit varlıklara yatırım yapmaktadırlar. OYAK ise ülke ekonomisine katkı sağlama ilkesi doğrultusunda ağırlıklı olarak sanayi şirketlerine yatırım yapmış bir pozisyondadır. Bu durumda likit olmayan varlıklardaki değer artışları hızlı bir biçimde nakde dönüşmemektedir.

205 No’lu Kanun çerçevesinde üyelerden OYAK’a sağlanan nakit girişleri Yasal Kaynaklar (üye aidatları ve EMS katılım payları gibi), Kanuna göre üyelere yapılan nakit ödemeler ise Yasal Yardımlar (emeklilik yardımı, ölüm yardımı, maluliyet yardımı, aidat iadesi, emeklilik maaşı ödemesi ve EMS’den çıkışlar gibi) olarak ifade edilmektedir. Likit olmayan varlıklardaki değer artışları yasal yardım ödemelerine yeterli nakdi katkıyı sunmamaktadır. EMS’nin yürürlüğe girdiği 1996 yılından 2025 yıl sonuna kadar geçen sürede yasal yardım yasal kaynak dengesini gösteren grafik aşağıda sunulmuştur. Bu grafiğe göre 2004 yılından itibaren yasal kaynakların yasal yardımları karşılayamadığı her yıl nette nakit çıkışlar olduğu görülmektedir ve 2004’ten 2025 yıl sonuna kadar kümüle fark yaklaşık 3.5 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

Gerçekleştirilen faaliyetlerin sonucunda yıl içerisinde OYAK net varlıklarında gerçekleşen değer artışının tümü Genel Kurul’un kâr dağıtım kararı sonrasında mevcut üyelerin hesaplarına Kanunda belirtildiği şekliyle birikimleri nispetinde ve usulüne uygun şekilde kayden aktarılmakta, OYAK’ın net varlıkları üye birikimlerine eşitlenmektedir.

EMS’deki emekli üyelerimize yapılan emekli maaşı ödemeleri ise özü itibarıyla bir kar payı dağıtımıdır ve SGK’nın ödediği emekli maaşı gibi değerlendirilmemelidir. Açıklanan nema oranı emekli maaşlarının zam oranı demek değildir. Esas itibarıyla ilgili yılda emekli üyelerin EMS’deki birikimlerinde meydana gelen nominal artışın yarısı birikimlerine eklenmekte kalan yarısı da kendilerine maaş olarak ödenmektedir. Ödenen maaş tutarları da her yıl hesaplanan nema oranlarına göre farklılık arz etmektedir.

Belirtilmesi gereken diğer bir önemli husus ise OYAK net varlıklarındaki büyüme yani üye birikimlerindeki artış OYAK ve OYAK şirketlerinin yıl sonlarında uluslararası bağımsız denetim şirketlerince denetlenmiş ve olumlu denetim görüşü alınmış mali tabloları üzerinden hesaplanmaktadır. Ayrıca OYAK şirketleri Maliye Bakanlığı, SPK, EPDK gibi çeşitli otoriteler tarafından denetlenmektedir. Aynı şekilde OYAK da kurum olarak 205 No’lu kanun uyarınca OYAK Genel Kurulu, Sayıştay Başkanı ve Türkiye Bankalar Birliği İdari Heyeti Başkanı tarafından seçilen üyelerden oluşan denetleme kurulu tarafından her yıl kapsamlı denetim geçirmektedir. Nema oranlarının hesaplandığı net varlık rakamları kanun ve usüller çerçevesince hesap verilebilirlik ve şeffaflık ilkelerince çeşitli organlarca denetlenmektedir.

OYAK, her yıl enflasyon üzerinde gerçekleşen nema oranları ile üyelerine reel getiri sağlamakta olup gelişen ve değişen ekonomik konjonktürde sürdürülebilir nema hedefiyle faaliyetlerine devam etmektedir.

OYAK, üyelerine sunduğu yasal yardımları ve sosyal hizmetleri; şeffaflık ve hesap verilebilirlik ilkelerinden hareketle 205 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile Genel Kurul karar ve temennileri çerçevesinde, üyeler arasında kuvvet, rütbe, makam ve sınıf ayrımı gözetmeden, muvazzaf ve emekli, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sivil memur bütün üyeleri için aynı esaslar dahilinde yerine getirmektedir.

OYAK